- เสาเข็มส่งน้ำหนักของอาคารลงไปยังชั้นดินที่แข็งพอ ป้องกันอาคารทรุดหรือทรุดไม่เท่ากัน
- แบ่งตามวัสดุได้ 3 ชนิด คือ ไม้ คอนกรีต และเหล็ก ส่วนที่ใช้มากในไทยคือเสาเข็มคอนกรีตและเสาเข็มเหล็ก
- แบ่งตามวิธีติดตั้งได้เป็น เข็มตอก เข็มเจาะ ไมโครไพล์ เข็มกด และเสาเข็มเหล็กระบบเกลียว แต่ละแบบเหมาะกับหน้างานต่างกัน
- ราคาที่ควรเทียบคือต้นทุนรวมจนฐานรากพร้อมใช้งาน ไม่ใช่แค่ราคาเสาเข็มต่อต้นหรือต่อเมตร
- เลือกจากน้ำหนักโครงสร้าง ผลทดสอบดิน พื้นที่หน้างาน และเวลา โดยมีวิศวกรเป็นผู้ออกแบบ
เสาเข็มคืออะไร ทำหน้าที่อะไร
อาคารทุกหลังมีน้ำหนักลงมาที่ฐานราก ถ้าดินใต้ฐานรากอ่อนเกินกว่าจะรับน้ำหนักได้ อาคารจะค่อย ๆ ทรุด หรือทรุดไม่เท่ากันจนผนังร้าวและพื้นแยก เสาเข็มจึงถูกใช้เป็นตัวกลางที่รับน้ำหนักจากฐานราก แล้วส่งต่อลงไปยังชั้นดินที่แข็งพอ
เสาเข็มส่งน้ำหนักลงดินได้ 2 ทาง และส่วนใหญ่ใช้ทั้งสองทางร่วมกัน
- แรงเสียดทานรอบผิว (Skin Friction): ดินรอบตัวเสาเข็มยึดเกาะผิวเสาเข็มไว้ ยิ่งเสาเข็มยาวและผิวสัมผัสดินมาก ก็ยิ่งรับน้ำหนักได้มาก
- แรงแบกทานที่ปลาย (End Bearing): ปลายเสาเข็มวางอยู่บนชั้นดินแข็งหรือชั้นทราย ซึ่งรับน้ำหนักได้ดีกว่าดินอ่อนด้านบน
ในพื้นที่ที่มีชั้นดินเหนียวอ่อนหนา เช่น กรุงเทพฯ และปริมณฑล งานเกือบทุกประเภท ตั้งแต่ระเบียงหลังบ้านจนถึงอาคารสูง จึงต้องมีเสาเข็มรองรับ
เข็มสั้น กับ เข็มยาว ต่างกันอย่างไร
| ประเด็น | เข็มสั้น | เข็มยาว |
|---|---|---|
| รับน้ำหนักด้วย | แรงเสียดทานรอบผิวในชั้นดินอ่อนเป็นหลัก | แรงเสียดทานรวมกับแรงแบกทานที่ปลาย ซึ่งวางอยู่บนชั้นทรายหรือดินแข็ง |
| การทรุดตัว | ทรุดตามชั้นดินอ่อนได้ง่ายกว่า | ทรุดตัวน้อยกว่า |
| เหมาะกับ | โครงสร้างเบา เช่น ทางเดิน รั้ว ลานจอดรถ | บ้าน อาคาร และโครงสร้างที่มีน้ำหนักมาก |
ความยาวที่ "พอ" ของแต่ละหน้างานไม่เท่ากัน เพราะขึ้นกับความลึกของชั้นดินแข็ง จึงต้องรู้จากการทดสอบดินก่อนออกแบบ
เสาเข็มมี 3 ชนิด แบ่งตามวัสดุ
- เสาเข็มไม้: ใช้มากในอดีต ปัจจุบันพบน้อย เพราะไม้ผุได้เมื่ออยู่เหนือระดับน้ำใต้ดิน และรับน้ำหนักได้จำกัด
- เสาเข็มคอนกรีต: ใช้แพร่หลายที่สุดในไทย มีทั้งแบบหล่อสำเร็จจากโรงงานแล้วนำมาตอก และแบบเจาะดินแล้วเทคอนกรีตในหลุม
- เสาเข็มเหล็ก: ผลิตจากเหล็กกล้าในโรงงาน ควบคุมคุณภาพได้สม่ำเสมอ และติดตั้งได้เร็ว ที่ใช้มากในงานบ้านและงานอุตสาหกรรมคือ เสาเข็มเหล็กระบบเกลียว ซึ่งหมุนลงดินด้วยเครื่องไฮดรอลิก
เสาเข็มมีกี่ประเภท แบ่งตามวิธีติดตั้ง
เวลาคุยกับผู้รับเหมา คำที่ได้ยินบ่อยคือชื่อตามวิธีติดตั้ง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อแรงสั่นสะเทือน พื้นที่ที่ต้องใช้ และเวลาหน้างาน
1. เสาเข็มตอก
เสาเข็มคอนกรีตอัดแรงที่หล่อสำเร็จจากโรงงาน แล้วใช้ปั้นจั่นตอกลงดิน มีหลายหน้าตัด เช่น ตัวไอ สี่เหลี่ยมตัน หกเหลี่ยมกลวง และเสาเข็มกลมกลวงแรงเหวี่ยง (สปัน)
- จุดเด่น: หาซื้อง่าย มีหลายขนาด ตรวจคุณภาพตัวเสาเข็มได้ก่อนตอก
- ข้อจำกัด: การตอกเกิดแรงสั่นสะเทือนและเสียงดัง ต้องมีพื้นที่ให้ปั้นจั่นและรถขนเสาเข็มเข้าถึง
- เหมาะกับ: พื้นที่โล่ง ไม่ติดอาคารข้างเคียง เช่น สร้างบ้านใหม่บนที่ดินเปล่า
2. เสาเข็มเจาะ
เจาะดินเป็นหลุมก่อน แล้วใส่เหล็กเสริมและเทคอนกรีตลงในหลุม แบ่งเป็นระบบแห้ง สำหรับงานที่ความลึกไม่มาก และระบบเปียก ที่ใช้สารละลายเบนโทไนต์พยุงผนังหลุม สำหรับเสาเข็มขนาดใหญ่และลึก
- จุดเด่น: แรงสั่นสะเทือนน้อยกว่าเข็มตอก ทำเสาเข็มขนาดใหญ่และยาวได้
- ข้อจำกัด: มีดินจากการเจาะที่ต้องขนทิ้ง ต้องรอคอนกรีตแข็งตัวก่อนรับน้ำหนัก และคุณภาพขึ้นกับการควบคุมงานหน้างาน
- เหมาะกับ: อาคารในเมืองที่ติดอาคารข้างเคียง และอาคารที่ต้องรับน้ำหนักมาก
3. ไมโครไพล์ (Micropile)
ในไทย ไมโครไพล์ส่วนใหญ่หมายถึงเสาเข็มคอนกรีตท่อนสั้นหน้าตัดเล็ก ที่ตอกด้วยชุดตอกขนาดเล็กแล้วเชื่อมต่อทีละท่อนจนได้ความยาวตามแบบ
- จุดเด่น: ใช้อุปกรณ์ขนาดเล็ก เข้าพื้นที่แคบได้ สั่นสะเทือนน้อยกว่าเข็มตอกขนาดใหญ่
- ข้อจำกัด: ยังเป็นการตอก จึงมีแรงสั่นสะเทือนอยู่บ้าง และต้องเชื่อมรอยต่อหลายจุด
- เหมาะกับ: งานต่อเติมบ้านและงานในพื้นที่จำกัด
4. เสาเข็มกด (ไฮดรอลิก)
ใช้แม่แรงไฮดรอลิกกดเสาเข็มสำเร็จรูปลงดินแทนการตอก จึงแทบไม่มีแรงกระแทก
- จุดเด่น: เสียงและแรงสั่นสะเทือนต่ำ
- ข้อจำกัด: ต้องมีน้ำหนักถ่วงหรือจุดยึดสำหรับต้านแรงกด และเครื่องต้องเข้าถึงตำแหน่งเสาเข็มได้
- เหมาะกับ: งานซ่อมฐานรากและงานในพื้นที่ที่ห้ามสั่นสะเทือน
5. เสาเข็มเหล็กระบบเกลียว (Screw Pile)
เสาเข็มเหล็กกล้าที่มีใบเกลียวที่ปลาย หมุนลงดินด้วยเครื่องไฮดรอลิกเหมือนการขันสกรู เมื่อติดตั้งเสร็จก็ขึ้นโครงสร้างต่อได้ทันที ไม่ต้องรอคอนกรีต
- จุดเด่น: ลดแรงสั่นสะเทือนและการขุดดิน เข้าพื้นที่แคบได้ ถอดคืนและนำกลับมาใช้ใหม่ได้
- ข้อจำกัด: ต้องออกแบบรุ่นและความยาวให้ตรงกับน้ำหนักและชั้นดิน จึงควรทดสอบดินก่อนติดตั้งทุกครั้ง
- เหมาะกับ: ต่อเติมบ้าน ระเบียง โรงจอดรถ บ้านน็อคดาวน์ ไปจนถึงอาคาร โรงงาน โรงไฟฟ้า ป้าย และเสาไฟ

เปรียบเทียบเสาเข็มแต่ละประเภทในตารางเดียว
| ประเภท | วิธีลงดิน | แรงสั่นสะเทือน | รอคอนกรีต | พื้นที่แคบ |
|---|---|---|---|---|
| เข็มตอก | ตอกด้วยปั้นจั่น | มาก | ไม่ต้อง (หล่อสำเร็จ) | ยาก |
| เข็มเจาะ | เจาะหลุมแล้วเทคอนกรีต | น้อย | ต้อง | ขึ้นกับขนาดเครื่องเจาะ |
| ไมโครไพล์ | ตอกท่อนสั้น เชื่อมต่อทีละท่อน | ปานกลาง | ไม่ต้อง | ได้ |
| เข็มกด | กดด้วยไฮดรอลิก | น้อย | ไม่ต้อง | ขึ้นกับขนาดเครื่อง |
| เสาเข็มเหล็กระบบเกลียว | หมุนลงดินด้วยไฮดรอลิก | น้อย | ไม่ต้อง ขึ้นโครงสร้างต่อได้ทันที | ได้ (Hand Drive, KMO) |
ตารางนี้เป็นภาพรวมเชิงเปรียบเทียบ ผลจริงขึ้นกับขนาดเสาเข็ม ชนิดดิน และวิธีทำงานของแต่ละผู้รับเหมา
ราคาเสาเข็มขึ้นกับอะไร
คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือ "เสาเข็ม 1 เมตร ราคาเท่าไหร่" แต่ราคาเสาเข็มต่อเมตรหรือต่อต้นเป็นแค่ส่วนหนึ่งของต้นทุน ราคาที่ควรเทียบคือต้นทุนรวมจนฐานรากพร้อมรับโครงสร้าง ซึ่งประกอบด้วย
- ตัวเสาเข็ม: ชนิด ขนาดหน้าตัด ความยาว และจำนวนต้น
- การติดตั้ง: ค่าตอก เจาะ กด หรือหมุน รวมค่าเครื่องจักรและค่าขนย้ายเครื่องจักร
- ขนส่ง: ระยะทางจากโรงงาน และหน้างานที่รถเข้าถึงได้หรือไม่
- งานต่อเนื่อง: แบบหล่อ ค่าแรง เครื่องผสมคอนกรีต เครื่องตัดเหล็ก และการขนดินทิ้ง (ขึ้นกับชนิดเสาเข็ม)
- เวลา: ยิ่งต้องรอคอนกรีตหรือทำงานหลายวัน ค่าแรงและค่าดำเนินการก็เพิ่มขึ้น
- ความเสี่ยง: ค่าซ่อมความเสียหายของบ้านเดิมหรือบ้านข้างเคียงจากแรงสั่นสะเทือน
- การทดสอบดิน: ช่วยให้ไม่ต้องใช้เสาเข็มยาวหรือมากเกินจำเป็น
วิธีที่ยุติธรรมที่สุดคือขอใบเสนอราคาหลายแบบจากแบบและหน้างานเดียวกัน แล้วเทียบที่ต้นทุนรวม รายละเอียดการเทียบระหว่างเสาเข็มเหล็กกับคอนกรีตอยู่ในบทความ เสาเข็มเหล็ก vs เสาเข็มคอนกรีต
อยากรู้ราคางานของคุณ?ส่งแบบหรือรูปหน้างาน ทีมวิศวกร KEMREX ประเมินและเสนอราคาให้ฟรี
ทักไลน์ @KEMREXเลือกเสาเข็มแบบไหนดี ตัดสินใจใน 5 ขั้น
- รู้น้ำหนักที่ต้องรับ: โครงหลังคาโรงจอดรถกับอาคาร 3 ชั้นใช้เสาเข็มต่างกันมาก ถ้ายังไม่มีตัวเลข ให้วิศวกรประเมินจากแบบหรือรูปหน้างาน
- ทดสอบดิน: เพื่อรู้ว่าชั้นดินแข็งอยู่ลึกเท่าไหร่ ซึ่งเป็นตัวกำหนดความยาวและชนิดเสาเข็ม
- ดูหน้างาน: พื้นที่กว้างแค่ไหน รถหรือเครื่องจักรเข้าได้หรือไม่ ติดบ้านเดิมหรือบ้านข้างเคียงหรือเปล่า
- ดูเวลา: ต้องการขึ้นโครงสร้างต่อทันที หรือรอคอนกรีตได้
- เทียบต้นทุนรวม: ไม่ใช่แค่ราคาเสาเข็ม แต่รวมทุกรายการจนฐานรากพร้อมใช้งาน
เสาเข็มที่นิยมใช้ แยกตามประเภทงาน
| ประเภทงาน | สิ่งที่ต้องระวัง | ตัวเลือกที่นิยม |
|---|---|---|
| สร้างบ้านใหม่บนที่ดินเปล่า | น้ำหนักทั้งหลัง และระยะห่างจากบ้านข้างเคียง | เข็มตอก เข็มเจาะ หรือเสาเข็มเหล็ก Series D/W ตามผลทดสอบดิน |
| ต่อเติมครัว ห้อง หรือโรงจอดรถ | แรงสั่นสะเทือนต่อบ้านเดิม และการทรุดไม่เท่ากัน | ไมโครไพล์ หรือเสาเข็มเหล็กระบบเกลียว |
| ระเบียง ทางเดิน รั้ว | พื้นที่แคบ และไม่อยากรื้อพื้นหรือสวนเดิม | เสาเข็มเหล็ก Series N |
| บ้านน็อคดาวน์ บ้านสำเร็จรูป | ติดตั้งเร็ว และย้ายได้ในอนาคต | เสาเข็มเหล็ก Series F / FS |
| โรงงาน อาคาร โรงไฟฟ้า | น้ำหนักมาก และไม่หยุดงานในพื้นที่เดิม | เข็มเจาะ เข็มตอก หรือเสาเข็มเหล็ก Series D/W |
| โซลาร์ฟาร์ม ป้าย เสาไฟ | จำนวนจุดมาก และต้องการติดตั้งเร็ว | เสาเข็มเหล็ก Series N / FS / D |
ไม่ว่าจะเลือกแบบไหน วิศวกรต้องคำนวณและออกแบบจากผลทดสอบดินและน้ำหนักจริง ถ้าต้องการเปลี่ยนชนิดเสาเข็มจากแบบเดิม ก็ต้องออกแบบใหม่เช่นกัน
ต่อเติมบ้านไม่ให้ทรุด เรื่องเสาเข็มที่ต้องรู้
ปัญหาต่อเติมแล้วทรุดหรือแยกจากตัวบ้าน มักเกิดจากส่วนต่อเติมใช้เสาเข็มสั้นกว่าบ้านเดิม จึงทรุดไม่เท่ากัน อีกปัญหาคือการตอกเสาเข็มชิดบ้านเดิมจนแรงสั่นสะเทือนทำให้ผนังหรือพื้นเดิมร้าว
งานต่อเติมจึงควรเลือกเสาเข็มที่ติดตั้งได้โดยไม่กระทบโครงสร้างเดิม และออกแบบความยาวตามผลทดสอบดิน อ่านรายละเอียดเพิ่มในบทความ ต่อเติมบ้านอย่างไรไม่ให้ทรุด
ทดสอบดินก่อนลงเสาเข็ม สำคัญอย่างไร
ชั้นดินของแต่ละพื้นที่ต่างกัน แม้อยู่ในซอยเดียวกัน การทดสอบดินช่วยให้รู้ว่าชั้นดินแข็งอยู่ลึกเท่าไหร่ และดินแต่ละชั้นรับน้ำหนักได้แค่ไหน วิศวกรจึงเลือกชนิด ขนาด และความยาวเสาเข็มได้พอดี ไม่สั้นจนทรุด และไม่ยาวจนเปลืองงบ
KEMREX ทดสอบชั้นดินในสนามด้วยวิธี Kunzelstab Penetration Test ก่อนติดตั้ง เพื่อคำนวณค่ารับน้ำหนักและออกแบบฐานรากให้ถูกต้องตามหลักวิศวกรรม

เสาเข็มเหล็ก KEMREX ใช้แทนเสาเข็มแบบไหนได้บ้าง
KEMREX (บริษัท เข็มเหล็ก จำกัด) ผลิตและติดตั้งเสาเข็มเหล็กระบบเกลียวตั้งแต่ปี 2007 และเป็นฐานรากเสาเข็มเหล็กรายแรกในประเทศไทยที่ได้รับใบอนุญาตแสดงเครื่องหมาย มอก. 3357-2565 มี 5 Series รับน้ำหนักตั้งแต่ 300 กก. ถึง 100 ตันต่อต้น ครอบคลุมงานที่เดิมใช้เสาเข็มคอนกรีตหลายประเภท
| Series | รับน้ำหนัก | ความยาว | ตัวอย่างงาน |
|---|---|---|---|
| N | 300 – 6,000 กก. | 1 – 3 ม. | ระเบียง รั้ว โซลาร์ฟาร์ม พื้นทางเดิน |
| F | 1,500 – 18,000 กก. | 1.2 – 3 ม. | โครงหลังคา โรงจอดรถ บ้านน็อคดาวน์ |
| FS | 1,600 – 30,000 กก. | 1.2 – 6 ม. | บ้านสำเร็จรูป เสา High Mast ป้าย |
| D | 15 – 100 ตัน | 6 – 34 ม. | อาคาร โรงงาน โรงไฟฟ้า ต่อเติมบ้าน |
| W (รวม DW) | 15 – 100 ตัน | 6 – 34 ม. | งานเชื่อมต่อฐานคอนกรีตและโครงสร้างหลัก |
- ติดตั้งเร็ว: แบบใช้เครื่อง (Machine Drive, MDT, KMO) ประมาณ 15–20 นาทีต่อต้น แบบ Hand Drive ประมาณ 30–45 นาทีต่อต้น ขึ้นกับหน้างานและความยาวเสาเข็ม
- ทนทาน: ชุบสังกะสีแบบจุ่มร้อน (Hot Dip Galvanized) 100 microns ผ่านการทดสอบพ่นละอองเกลือ (ASTM B117) เกิน 2,000 ชั่วโมง
- ทดสอบรับน้ำหนักจริง: ทดสอบแบบสถิตศาสตร์ (Static Load Test) ทุก Series ตามมาตรฐาน ASTM D-1143
- บริการครบ: ทดสอบดิน คำนวณออกแบบ และติดตั้ง ควบคุมงานโดยทีมวิศวกร
ดูวิธีเลือกรุ่นให้ตรงงานได้ที่ เลือก Series เสาเข็มเหล็ก KEMREX ให้ตรงงาน หรือใช้ เครื่องมือหารุ่นเสาเข็ม
ไม่แน่ใจว่างานของคุณควรใช้เสาเข็มแบบไหน?ส่งแบบหรือรูปหน้างาน ทีมวิศวกร KEMREX ช่วยประเมินให้ฟรี
ทักไลน์ @KEMREXคำถามที่พบบ่อย
เสาเข็มมีกี่ชนิด อะไรบ้าง?
ถ้าแบ่งตามวัสดุมี 3 ชนิด คือ เสาเข็มไม้ เสาเข็มคอนกรีต และเสาเข็มเหล็ก ถ้าแบ่งตามวิธีติดตั้งที่ใช้กันในไทย มีเข็มตอก (เช่น ตัวไอ สี่เหลี่ยมตัน หกเหลี่ยมกลวง สปัน) เข็มเจาะ (ระบบแห้งและระบบเปียก) ไมโครไพล์ เข็มกดด้วยไฮดรอลิก และเสาเข็มเหล็กระบบเกลียว
เสาเข็ม 1 เมตร ราคาเท่าไหร่?
ราคาต่อเมตรต่างกันมากตามชนิด ขนาด และยี่ห้อ และยังไม่รวมค่าติดตั้ง เครื่องจักร ขนส่ง ทดสอบดิน และงานที่ต้องทำต่อ เช่น แบบหล่อและค่าแรง วิธีเทียบที่ถูกต้องคือขอราคารวมจนฐานรากพร้อมใช้งาน จากแบบและหน้างานเดียวกัน
เสาเข็มทำหน้าที่อะไร?
เสาเข็มรับน้ำหนักจากฐานรากแล้วส่งต่อลงไปยังชั้นดินที่แข็งพอ ด้วยแรงเสียดทานรอบผิวเสาเข็ม แรงแบกทานที่ปลายเสาเข็ม หรือทั้งสองอย่าง ช่วยป้องกันไม่ให้อาคารทรุดหรือทรุดไม่เท่ากัน
เสาเข็มแบบไหนดีที่สุด?
ไม่มีแบบที่ดีที่สุดสำหรับทุกงาน ต้องดูจากน้ำหนักโครงสร้าง ผลทดสอบดิน พื้นที่หน้างาน ผลกระทบต่อบ้านข้างเคียง และเวลาที่มี งานต่อเติมติดบ้านเดิม พื้นที่แคบ หรืองานที่ต้องปิดงานเร็ว มักได้ประโยชน์จากเสาเข็มเหล็กระบบเกลียว
ต่อเติมบ้านควรใช้เสาเข็มแบบไหน?
ควรใช้เสาเข็มที่ติดตั้งได้โดยไม่สั่นสะเทือนจนกระทบโครงสร้างเดิม เข้าพื้นที่แคบได้ และออกแบบให้ส่วนต่อเติมทรุดสัมพันธ์กับบ้านเดิม ตัวเลือกที่นิยมคือไมโครไพล์และเสาเข็มเหล็กระบบเกลียว ส่วนเสาเข็มเหล็ก KEMREX ติดตั้งด้วยการหมุนและขึ้นโครงสร้างต่อได้ทันที
เข็มสั้นกับเข็มยาวต่างกันอย่างไร?
เข็มสั้นรับน้ำหนักด้วยแรงเสียดทานรอบผิวในชั้นดินอ่อนเป็นหลัก เหมาะกับโครงสร้างเบา ส่วนเข็มยาวลงไปถึงชั้นทรายหรือดินแข็ง จึงรับน้ำหนักได้มากกว่าและทรุดตัวน้อยกว่า การเลือกความยาวต้องอิงผลทดสอบดิน
ไมโครไพล์กับเสาเข็มเหล็กต่างกันอย่างไร?
ไมโครไพล์ในไทยส่วนใหญ่เป็นเสาเข็มคอนกรีตท่อนสั้นที่ตอกลงดินแล้วเชื่อมต่อทีละท่อน ส่วนเสาเข็มเหล็กระบบเกลียวใช้การหมุนลงดินด้วยเครื่องไฮดรอลิก จึงลดแรงสั่นสะเทือนและการขุดดิน และขึ้นโครงสร้างต่อได้ทันที ทั้งสองแบบใช้ทดแทนกันได้ในหลายงาน แต่ต้องให้วิศวกรคำนวณตามผลทดสอบดิน
ต้องทดสอบดินก่อนลงเสาเข็มไหม?
ควรทดสอบทุกครั้ง เพราะชนิดและความยาวของเสาเข็มขึ้นกับชั้นดินของหน้างานนั้น KEMREX ทดสอบชั้นดินในสนามด้วยวิธี Kunzelstab Penetration Test ก่อนติดตั้ง เพื่อคำนวณค่ารับน้ำหนักและออกแบบฐานราก


